Eeuwenlang is het de officiele godsdienst van Perzie geweest, al van in de Achaemenidentijd: het Zoroatrianisme of Zoroastrisme van Ahura Mazda en de profeet Zoroaster (of Zarathoestra). Aanbidders van het vuur, worden ze ook wel genoemd, maar dat is niet correct. De Zoroatriers aanbidden een god, Ahura Mazda (= onze God, of Allah, of …). Symbool voor hem is het vuur, als teken van zuiverheid, eenheid. In vuurtempels, waar een vlam al al die eeuwen brandend wordt gehouden, richten de gelovigen zich tot hun god door naar het vuur te bidden. Dat doen ze door teksten - een soort leefregels - uit de Avesta op te zeggen, in een taal die me voorkomt als een soort Sanskriet (vage herinneringen uit de lessen linguistiek van prof. De Boel duiken op). Verder wordt het Zoroatrianisme gekenmerkt door een grote gelijkheid: de priester is gelijk aan de gelovigen, er is geen grote leider, verschil tussen mannen en vrouwen bestaat niet. Centraal staan de vier elementen, en die trachten de Zoroatriers niet te bezoedelen. Hun doden begraven ze daarom op hoge torens, gebouwd op rotsige heuvels. Na het begrafenisritueel wordt de gewassen dode bovenop zo’n toren gelegd, ten prooi aan de gieren. De resten van de botten worden in een bron gegooid, diep in het centrum van de toren/heuvel. Die manier van begraven heeft volgens hen drie voordelen: je neemt er geen honderden vierkante meter plaats mee in, zoals op een gewoon kerkhof, geen van de 4 elementen wordt erdoor bevuild en je voert er de vogels mee. Sedert 1960 is het in Iran echter verboden: de doden moeten nu verplicht gewoon begraven worden.
Voor het overige is de godsdienst vrij pragmatisch: als de wetenschap aantoont dat wijn drinken slecht is, dan geen wijn. Blijkt na nieuw onderzoek dat daar helemaal geen gevaar in schuilt, dan kan het wel. Weinig of geen vaststaande regels dus: elkeen en elke periode op zich beslist wat goed en wat kwaad is, met steeds oog voor maat en de gulden middenweg.

Best wel een groot verschil met de moslims. Die mogen niet trouwen met Zoroatriers, tenzij die laatste hun geloof veranderen (als de moslim dat doet, mag hij vermoord worden), die moeten een kleinere boete betalen wanneer ze een Zoroatrier aanrijden (geldt trouwens ook voor het aanrijden van een vrouw), enz… Discriminatie is al veel minder dan in de Qajartijd (je kan van echte vervolgingen spreken, dan), maar gemakkelijk wordt het hen niet gemaakt.

In Yazd, een stad van een half miljoen inwoners, zijn nog zo’n 5000 Zoroatriers. Grote groepen zijn over heel de wereld verspreid. Benieuwd of er in Belgie te vinden zijn…

Handig om weten: vrijdag is de heilige dag in Iran, zo’n beetje onze zondag. En op donderdag begint het weekend al voelbaar te zijn, afgaande op gesloten deuren hier en daar. Of zaterdag en zondag ook een vorm van weekend met zich meebrengen weten we nog niet, alleen moeten we vaststellen dat sluitingsuren en -dagen zich momenteel nog onder een sluier van geheimzinnigheid bevinden (lange siesta’s zijn zeker ook medeschuldig). Enfin, onze laatste dagen Teheran waren stukken relaxter dan de eerste, maar helemaal zelf kozen we daar niet altijd voor, als u begrijpt wat we bedoelen.

Hoogtepunten waren het Nationaal Archeologisch Museum, met indrukwekkende vondsten uit de tijd der Achaemeniden, Seleuciden, Parthen, Sassaniden, … , een diner in een traditioneel restaurant, waar we op een familiefeestje terechtkwamen met live muziek (met zo’n zanger/verteller met een belletje die je je onmiddellijk in een documentaire van Michael Wood doet wanen), op adem komen in de schitterende parken, rustpunten in de hectische stad, het wisselen van geld (we stapten buiten een slordige 7 miljoen Iraanse Rial; zeker 3 Iraniers kwamen ons waarschuwen om toch maar voorzichtig te zijn). Ik wed dat Marie het nog wel even zal hebben over een paar blundertjes of tegenvallertjes. Te onthouden: het per abuis binnengestapte museum gewijd aan martelpraktijken (met rondleiding, geen ontkomen aan!) en het missen van de fantastische collectie moderne kunst van het Teheran Museum of Contemporary Art t.g.v. een tijdelijke tentoonstelling rond textiel en kostumering.

Gisterenavond dan de nachttrein genomen naar het zanderige Yazd. De warme woestijnlucht van Centraal-Iran in je gezicht voelen blazen door de platte raampjes van de gang langs de slaapcoupe’s: per spoor voel je je toch stukken meer on the road dan met het vliegtuig. Om 4u07 stonden we op het perron van een van ’s werelds oudste steden. Het had voor mijn part ook wat later mogen zijn. Na een uitgelopen dut in het Silk Road Hotel verkenden we de oude binnenstad: lemen huizen, muren van modder, smalle steegjes met puntige bogen, life in slow motion. Tussen twee rotswoestijnen was Yazd ooit het centrum van het Zoroatrianisme. Morgen zoeken we nog een paar tempel(resten) op. Vandaag domineren windtorens (airco avant la lettre) en minaretten het stadsbeeld. Een schitterend paar van die laatste bekronen de Jameh Moskee, een hoogtepunt van vroege Islamarchitectuur. Je waant je in Uzbekistan, op pleinen van sprookjes van duizend-en-een-nacht, in het sprookjesachtige Samarqand.

Na wat setting sun-pictures vanop het dak van ons hotel beleven we nu internet tussen lemen muren (of toch bijna). It’s a small world. Westers nieuws bereikt ons met mondjesmaat, zoals b.v. de toursoap (wat is er toch aan de hand? Rasmussen eruit? en nu?), Turkse verkiezingen (hier uiteraard fel aangemoedigd vanuit bepaalde hoek), Iraknieuws. Vanuit Belgie (’Belzjiek’ hier) echter niets.

Morgen Zoroaters vuurcultus bekijken, meer nieuws volgt.