Nou, die toegangspoort is wel leuk, maar de rest, nuja, veel soeps is het niet, niet echt de moeite, aldus de commentaar van een Nederlander die net voor ons Persepolis bezocht had. Persepolis: hart van het oude Perziche rijk, waar in een gigantisch paleizencomplex jaarlijks op 21 maart de afgevaardigden van de onderworpen volkeren tribuut moesten komen betalen aan de Grote Perziche Koning. Alexander De Grote zou na een braspartij dat symbool van de Perziche macht verwoest hebben, tot groot vermaak van zijn benevelde feestgenoten. Veel schiet er dus niet over van het eens zo machtige Persepolis, maar afgaande op verhalen en beschrijvingen is er weinig verbeelding nodig om je voor te stellen hoe grandioos het allemaal moet geweest zijn.

’s Ochtends half 8: als eerste bezoekers bestijgen we de monumentale trappen die naar het verhoogd stenen platform leiden waarop de paleizen opgetrokken zijn. De treden zijn bewust zo klein gemaakt zodat de hoogwaardigheidsbekleders waardig naar boven konden schrijden. Eens boven weet je het al, zonder ook maar een seconde twijfel: de toegangspoort van Artaxerxes, of Poort Van Alle Volkeren, straalt zoveel kracht, monumentaliteit, verfijning, uit, dat elk voorbehoud ogenblikkelijk verdwijnt. Wat je daar ziet is bezwaarlijk gewoon of normaal te noemen. Twee gevleugelde leeuwen begroeten je, twee andere staren je na wanneer je doorheen de gang met nissen voor wachters naar het paleis van de 100 zuilen gaat. Acht kolossale toegangspoorten, tot in de fijnste details afgewerkt, omzomen een gigantische ruimte, gestut door 10 x 10 zwarte zuilen. In de wanden brandden ooit tientallen lampen in alcoven. Wat verderop kom je in een trappenhal, waar in bas-reliefs op de muren langs de treden alle volkeren afgebeeld zijn die belasting komen betalen. Bovenaan de trap betreed je de (of het?) Apadana, de grote audientiehal. Op een paar zuilen na compleet verdwenen, maar alleen al denken aan een plafond bovenop die paar pilaren, doet je duizelen. Overal ook de symbolen van de zoroatrische godsdienst aanwezig. En leeuwen, lotusbloemen, Meden en Perzen, stieren, …

In de harem van Xerxes is nu een klein museum gevestigd. De bronzen trompetten waarmee de audientie afgekondigd werd, zijn er nog te zien. Boven de site is in de rotsen een gigantisch graf uitgehouwen, van een van de Perziche koningen (ik gok op Artaxerxes III). Een paar kilometer verderop doemt in de verte nog een rotswand op, waar je in ware Indiana Jones-stijl (denk aan Petra in Jordanie) nog eens vier graven hoog in de rotsen uitgehakt en gebeeldhouwd ziet. Hier zijn grote Perziche koningen (een paar Dariussen en Cyrussen) aan de gieren gevoerd. Hun beenderen zijn er in prachtig versierde graven gelegd. Latere Perziche koningen hebben er beeldhouwwerken en inscripties (over b.v. een onverwinning op de Romeinse keizer Philippus Arabs) aan toegevoegd.

Zonder enige twijfel: toe te voegen aan het rijtje Forum Romanum+Collossuem, Akropolis, … Niet zonder fierheid gedenk ik de Grieken die in Marathon en Salamis het Perziche gevaar afwendden, maar dat doet geenszins afbreuk aan het superieure Persepolis. Petje af, voor die Perzen.

Terwijl Pieter zich uitleeft met schrijven over Persepolis, wil ik toch even melding maken van een bijzonder genoegen dat ons te beurt viel. Dinsdag bezochten we de prachtige Sultani Vakil Moskee (die ik spijtig genoeg met chador moest ervaren. D.w.z. een zwart gewaad dat het hele lichaam bedekt, om mannen niet in verleiding te brengen. In mijn geval ging het echter om een ongewassen en onhandig groot tafelkleed met onflatteus motief, dat een broeierig sfeertje opwekte en mij compleet immobiel maakte: foto’s trekken en toelichting lezen waren uit den boze, zelfs stappen was eerder struikelen, tot jolijt van u weet wel wie).

In voornoemde moskee ontmoetten we de bijzonder vriendelijke familie Vakili uit Rotterdam, waarmee we afspraken de kosten van het vervoer naar Persepolis te delen. Bovendien kochten ze ter plaatse onze tickets: toeristen betalen namelijk het tienvoud van de Perzen… Enorm bedankt daarvoor! Dat de prijs omgekeerd evenredig was met de inlossing van (torenhoge) verwachtingen, leest u elders op deze pagina’s.

Terwijl ik dit schrijf (in mijn boekje) zitten we op alweer een gele Volvobanaan van Shiraz naar Esfahan, in afwachting van wat het toppunt van onze reis schijnt te zullen worden. We krijgen een fruitsapje en twee koekjes. Let us teach our children to obey to the rules, stelt de lichtreclame. Een B-film op het scherm, gecompenseerd met Kyuss, Tom Waits en Capilla Flamenca in de oren. Variaties van steppe rondom ons. Jonge mensen in ongemakkelijke slaaphoudingen. Watertorentjes. Vliegtuigstrepen. Rotsbergen in bruintinten aan de rand van de vlakte. Plukjes hard gras. Loodsen, camions, fruitstalletjes, 35 graden. Electriciteitspalen. Zeven uur lang.

Gek hoe rap je je aan een plaats kan hechten, voelde ik bij het vertrek. Een laatste blik op de hotelkamer waar het zo heerlijk koel was, rijden door de straten die we afwandelden (de weg al dan niet verliezend), bordjes naar monumenten die we zagen. Ik herken gezichten, trotse houdingen, nuances in kledij. Een meisje dat we eergisteren kort ontmoetten, stapt onze bus op met dvd’s en cadeautjes. De eenmaligheid voelt raar. Al zal ik evenmin met zekerheid terugkeren naar Firenze of Rome, toch voelt afscheid hier definitiever. Een klein voorproefje, drie dagen inleven, kennismaken, de weg leren vinden … en weer vertrekken.

We rijden Esfahan binnen. Een gigantische vlakte tussen rotswanden, volgestouwd met gebouwen, torens, wegen doemt op. Miljoenen mensen, dat kan niet anders. Veelbelovend. Adrenaline.