Na net geen twee weken Iran wordt het misschien eens tijd om verwachtingen en realiteit tegenover elkaar te zetten. Tot vervelens toe krijgen we van al te vriendelijke Iraniers de vraag wat er in Belgie gedacht wordt over hun land, en wat wij er nu echt van vinden. Het antwoord op deel 1 is vrij eenvoudig: over de Iraniers op zich weet de Belg weinig tot niets, maar dat het land een eerder kwalijk imago heeft, is wellicht een understatement. Interessant dus om te ervaren of en hoe dit land gebukt gaat onder de vermeende druk en terreur van een regering die het blijkbaar niet zo op vrijheid begrepen heeft.

Over de dagelijkse werkelijkheid kunnen we vrij eensgezind stellen: Iran is gezegend met sublieme pracht, de mensen zijn ongelofelijk gastvrij en warm, reizen is hier zeer soepel en veilig. Overal (op toeristische plaatsen, in afgelegen parkjes, off the beaten track) zie je contente mensen, op elke straathoek is gratis fris drinkwater te krijgen, de schitterende Perziche tuinen en parken trekken op elk uur van de dag - maar vooral bij valavond - horden Iraniers die komen picknicken in een relaxte sfeer waar onze graslei bij verbleekt. Aan de bruggen over de Zayandeh in Isfahan zijn mensen aan het pootjebaden en thee drinken zoals ze dat in de 17e eeuw al deden. Mannen, vrouwen (veeel vrouwen), kinderen zie je constant samen op straat; Iran komt over als een land waarin mensen graag leven, graag samen zijn en er graag anderen bij hebben. Schaarste lijkt er weinig te zijn, en op heel veel gebieden zijn de Iraniers mee (technologie, comfort, …).

Een paar dagen geleden, nog in Shiraz, bezochten we ’s avonds het graf van Hafez, de nationale dichter van Iran, die alles wat Iraans/Perzisch is in sublieme verzen heeft weten te vatten. Van zodra een Iraniertje geboren wordt, ademt hij Hafez in - zo’n beetje wat Pushkin voor de Russen is. Uiteraard werden we ook deze keer weer aangeklampt, en kwamen dezelfde vragen naar boven. En na een tijdje komt het: grote ontevredenheid bij de helft van de bevolking, vooral bij jonge mensen, over de onbegrijpelijke en brute regels die de regering het volk oplegt. We zijn een hartelijk en open minded volk, alleen hebben we een gestoorde regering, klinkt het vaak. De iets ouderen vertellen dat ze ten tijde van de Shah, voor de Islamitische revolutie in ‘79, met hun vriendin in jeans en T-shirt rondliepen. We zijn een modern land, maar wat deze regering met ons doet … Zelfs met godsdienst lijken de meeste Iraniers niet eens zoveel bezig - in elk geval een stuk minder dan in andere Islamistische landen, die bij ons een minder fundamentalistisch imago hebben dan Iran. Een soepel en open volk dus, dat door een beperkte groep in een ijzeren greep wordt gehouden. Het leven is er aangenaam, zolang je binnen de paden blijft: hoofddoek en geen alcohol, niet te veel over rechten van Koerden of minderheidsgroepen palaveren, uiteraard enkel seksueel contact met de man/vrouw met wie je trouwt, vingers en gedachten zo ver mogelijk weg van het gelijke geslacht. De kaste die het land bestuurt (want het is heus meer dan die ene President) is ongenadig hard voor wie van dat voorgeschreven pad afwijkt. Eergisteren stond nog in de krant dat zes dissidenten opgeknoopt zouden worden, publiekelijk, tot groot voorbeeld voor de natie. God mag weten wat ze mispeuterd hebben: overspel wellicht, en een iets te kritische pen, of misschien het verlangen geuit naar verandering.

Ik denk niet dat wij ons kunnen voorstellen hoe wreedaardig het moet zijn om onder zo’n bewind te moeten leven. De wens tot verandering is groot, en de hoop leeft. Maar de angst is groot, en velen zijn bang dat verandering verslechtering zou kunnen betekenen, net zoals in ‘79. Dus leeft men maar verder: blij wie genoegen neemt met het uitgestippelde pad, of samen met de hoofddoek de oogkleppen heeft aangetrokken; gefrustreerd en angstig wie de ogen open heeft voor de manifeste onvrijheden, dit en elk volk onwaardig.

Terug de straat op nu - het is er warm, gezellig en veilig.

PS Nog een voorbeeldje van onvrijheid: de websites Myspace en Youtube worden in Iran geblokkeerd. Dit werkt bijvoorbeeld niet (snel wat sluikreclame ).