Van Yazd naar Shiraz, zuiderse stad, al eeuwen beroemd om z’n dichters, geleerdheid, prachtige tuinen en rijke wijngaarden. Dat die dichters zich in hun graf zouden omdraaien als ze wisten dat hier op hun nagedachtenis een glas thee gedronken werd i.p.v. die overheerlijke Shirazwijn (geexporteerd naar o.a. Frankrijk, trouwens), dat zal het Moslimestablishment wel worst wezen (kalfsworst, uiteraard -excuseer).

Alcohol of niet, verplichte sluiers of persoonlijke vrijheid, ’s avonds op straat is het hier een drukte en leven van jewelste. Iedereen de straat op, zien en gezien worden. Best wel gezellig, hier. Graslei en Gentse Feesten zonder bier, zeg maar. Zo zie je maar dat het after all overal a small world is: iedereen loopt hier met een high tech gsm, de koffiezet die vanochtend gezellig stond te pruttelen is van exact hetzelfde type als de mijne en de thee die we hier drinken is van Lipton. Dat de kaas die we ’s ochtends eten smaakt alsof je in een oud schaap bijt en dat de konfituur van wortelen of van iets tussen citroenen en mais is blijkt gemaakt te zijn, dat nemen wij erbij als kleine culturele verschilletjes. Tot later.

Gisterenavond troffen we een Gents koppel (Tom & Ebru, zie rechts bij de links) dat met de motor Eurazie doorkruist. Dankzij de alcohol-nultolerantie ging het vroege opstaan deze morgen vlot. We tsjeezden naar het busstation, voor een 7 uur durende busrit in ‘de gele banaan’ (pleonasmes of tautologieen, wij doen daar niet aan mee op reis): een moderne Volvo-joekel. Zoals te verwachten viel, was binnenin ongeveer alles nog omwenteld met plastiek, zoals bij levering. Vooraan informeerden twee schermpjes ons bovendien over temperatuur, de noodzaak van het vrijhouden van the gangway, en het verbod op storen van de chauffeur. Enkele opmerkelijke zinnetjes die de revue passeerden:

Dear God, make this a safe trip for us. Praise be upon Mohammad and his tribe. First Iran tourism, then global tourism.

Dan Shiraz. Stijn en Marlies herinneren zich het fenomeen van vorig jaar: er zijn zo van die steden waar het eerste hotel bingo! is, en andere waar de zoektocht vlak op het middaguur valt, doorspekt wordt met corrupte taxichauffeurs en een onbeschofte Koreaanse medereiziger, en bovendien eindeloos is. Het tweede dus.

Maar sindsdien valt Shiraz prima mee. Aangename temperatuur, vriendelijke doch lichtjes plakkerige geinteresseerden (iemand afwimpelen omdat hij te gastvrij is: doet raar), hopen brol in de bazaars (het went: na 7 dagen heb ik zelfs al een verlanglijstje), brede lanen vol rondhangende mensen en smog-dampende auto’s, een menu met als keuzes:

• kebab
• rice and kebab
• chicken kebab
• rice and chicken kebab

Spannend!

Eeuwenlang is het de officiele godsdienst van Perzie geweest, al van in de Achaemenidentijd: het Zoroatrianisme of Zoroastrisme van Ahura Mazda en de profeet Zoroaster (of Zarathoestra). Aanbidders van het vuur, worden ze ook wel genoemd, maar dat is niet correct. De Zoroatriers aanbidden een god, Ahura Mazda (= onze God, of Allah, of …). Symbool voor hem is het vuur, als teken van zuiverheid, eenheid. In vuurtempels, waar een vlam al al die eeuwen brandend wordt gehouden, richten de gelovigen zich tot hun god door naar het vuur te bidden. Dat doen ze door teksten - een soort leefregels - uit de Avesta op te zeggen, in een taal die me voorkomt als een soort Sanskriet (vage herinneringen uit de lessen linguistiek van prof. De Boel duiken op). Verder wordt het Zoroatrianisme gekenmerkt door een grote gelijkheid: de priester is gelijk aan de gelovigen, er is geen grote leider, verschil tussen mannen en vrouwen bestaat niet. Centraal staan de vier elementen, en die trachten de Zoroatriers niet te bezoedelen. Hun doden begraven ze daarom op hoge torens, gebouwd op rotsige heuvels. Na het begrafenisritueel wordt de gewassen dode bovenop zo’n toren gelegd, ten prooi aan de gieren. De resten van de botten worden in een bron gegooid, diep in het centrum van de toren/heuvel. Die manier van begraven heeft volgens hen drie voordelen: je neemt er geen honderden vierkante meter plaats mee in, zoals op een gewoon kerkhof, geen van de 4 elementen wordt erdoor bevuild en je voert er de vogels mee. Sedert 1960 is het in Iran echter verboden: de doden moeten nu verplicht gewoon begraven worden.
Voor het overige is de godsdienst vrij pragmatisch: als de wetenschap aantoont dat wijn drinken slecht is, dan geen wijn. Blijkt na nieuw onderzoek dat daar helemaal geen gevaar in schuilt, dan kan het wel. Weinig of geen vaststaande regels dus: elkeen en elke periode op zich beslist wat goed en wat kwaad is, met steeds oog voor maat en de gulden middenweg.

Best wel een groot verschil met de moslims. Die mogen niet trouwen met Zoroatriers, tenzij die laatste hun geloof veranderen (als de moslim dat doet, mag hij vermoord worden), die moeten een kleinere boete betalen wanneer ze een Zoroatrier aanrijden (geldt trouwens ook voor het aanrijden van een vrouw), enz… Discriminatie is al veel minder dan in de Qajartijd (je kan van echte vervolgingen spreken, dan), maar gemakkelijk wordt het hen niet gemaakt.

In Yazd, een stad van een half miljoen inwoners, zijn nog zo’n 5000 Zoroatriers. Grote groepen zijn over heel de wereld verspreid. Benieuwd of er in Belgie te vinden zijn…

Handig om weten: vrijdag is de heilige dag in Iran, zo’n beetje onze zondag. En op donderdag begint het weekend al voelbaar te zijn, afgaande op gesloten deuren hier en daar. Of zaterdag en zondag ook een vorm van weekend met zich meebrengen weten we nog niet, alleen moeten we vaststellen dat sluitingsuren en -dagen zich momenteel nog onder een sluier van geheimzinnigheid bevinden (lange siesta’s zijn zeker ook medeschuldig). Enfin, onze laatste dagen Teheran waren stukken relaxter dan de eerste, maar helemaal zelf kozen we daar niet altijd voor, als u begrijpt wat we bedoelen.

Hoogtepunten waren het Nationaal Archeologisch Museum, met indrukwekkende vondsten uit de tijd der Achaemeniden, Seleuciden, Parthen, Sassaniden, … , een diner in een traditioneel restaurant, waar we op een familiefeestje terechtkwamen met live muziek (met zo’n zanger/verteller met een belletje die je je onmiddellijk in een documentaire van Michael Wood doet wanen), op adem komen in de schitterende parken, rustpunten in de hectische stad, het wisselen van geld (we stapten buiten een slordige 7 miljoen Iraanse Rial; zeker 3 Iraniers kwamen ons waarschuwen om toch maar voorzichtig te zijn). Ik wed dat Marie het nog wel even zal hebben over een paar blundertjes of tegenvallertjes. Te onthouden: het per abuis binnengestapte museum gewijd aan martelpraktijken (met rondleiding, geen ontkomen aan!) en het missen van de fantastische collectie moderne kunst van het Teheran Museum of Contemporary Art t.g.v. een tijdelijke tentoonstelling rond textiel en kostumering.

Gisterenavond dan de nachttrein genomen naar het zanderige Yazd. De warme woestijnlucht van Centraal-Iran in je gezicht voelen blazen door de platte raampjes van de gang langs de slaapcoupe’s: per spoor voel je je toch stukken meer on the road dan met het vliegtuig. Om 4u07 stonden we op het perron van een van ’s werelds oudste steden. Het had voor mijn part ook wat later mogen zijn. Na een uitgelopen dut in het Silk Road Hotel verkenden we de oude binnenstad: lemen huizen, muren van modder, smalle steegjes met puntige bogen, life in slow motion. Tussen twee rotswoestijnen was Yazd ooit het centrum van het Zoroatrianisme. Morgen zoeken we nog een paar tempel(resten) op. Vandaag domineren windtorens (airco avant la lettre) en minaretten het stadsbeeld. Een schitterend paar van die laatste bekronen de Jameh Moskee, een hoogtepunt van vroege Islamarchitectuur. Je waant je in Uzbekistan, op pleinen van sprookjes van duizend-en-een-nacht, in het sprookjesachtige Samarqand.

Na wat setting sun-pictures vanop het dak van ons hotel beleven we nu internet tussen lemen muren (of toch bijna). It’s a small world. Westers nieuws bereikt ons met mondjesmaat, zoals b.v. de toursoap (wat is er toch aan de hand? Rasmussen eruit? en nu?), Turkse verkiezingen (hier uiteraard fel aangemoedigd vanuit bepaalde hoek), Iraknieuws. Vanuit Belgie (’Belzjiek’ hier) echter niets.

Morgen Zoroaters vuurcultus bekijken, meer nieuws volgt.

Ik lig op mijn buik in het gras van Park-e-Shahr, hartje Teheran. Na het Nationaal Museum, een ondrinkbare koffie en een broodje tonijn scheidden nog 4 uren ons van het avondmaal, zonder zinvollere invullingsmogelijkheden dan snurken in het park met een vlieg op je neus (dit gaat over Pieter). Nog 24 uur in deze miljoenenstad, omdat we te laat vervoer regelden. Ik zie puberjongens die al een halfuur op fit-o-metertoestellen zitten te gluren, en ik vertik het me af te vragen of ik aanstootgevende dingen doe (liggen! op de grond! met uw schoenen uit!). Ik zie een oude man op een schommel, bermen in aanleg, pingpong-tafels, waterpijpen, een gehaaste boodschapper die een short-cut door het park neemt, volleyballers met een voetbal, een kind dat zijn vrachtwagen tot de nok vult met grassprieten en vervolgens voor een lekstok verpatst aan zijn moeder, die op een krant in het gras bijzonder gesluierd zit te wezen. Het zou m.a.w. de vader kunnen zijn.

Pieter zijn been schokt - hij slaapt echt nu. Het is wachten op een neerwaartse denappel, of op zedenpolitie. Al schat ik de kans groter gesnapt te worden door onze overbezorgde hotelmanager.

Liggen en kijken. Zou ik in Gent ook eens moeten doen.

Teheran valt me prima mee, dank u. Toch enkele addertjes …

Op straat lopen en je bekeken voelen, omdat je geen aangepaste kledij draagt. Naar een buurt vol vrouwenwinkels afzakken, waar uit het magazijn een buitennissig grote maat wordt opgediept. 20 vrouwen die zich van vier paskamers bedienen, stuiven uiteen wanneer eentje voor jou wordt ontruimd. Geen flauw benul hebben van de stijl waarin je je manto graag wil (denkt u daar wel eens over na?), en 10 euro lichter buitenkomen in een gewaad dat je thuis hooguit als peignoir zal bezigen.

Door de hotelbaas (getinte uilenbril, broek tot onder de oksels, zenuwachtig, pijnlijk behulpzaam, struikelend over zijn ‘engels’: de Author’s Choice in de Middle East Lonely Planet …) gekeurd worden op je kledij, waarbij blijkt dat mijn hals te zichtbaar is. Beschamend. Verwacht worden je schuldig te voelen om je westerse kledij. Apart.

Voelen dat je hoofddoek al een halfuurtje verkeerd zit: een beetje zoals merken dat je rits openstaat. Die zit gelukkig verborgen achter mijn manto.

En dat theegedrink op elk uur van de dag: verhoogt het sauna-gevoel alleen maar … Warme lucht overal, een micro-stoom-klimaat binnenin mantel en hoofddoek, en dan nog warme thee drinken? Hopelijk went het. (En rap een beetje).

Het verkeer dan: zebrapaden, achteruitkijkspiegels, pinkers, rode lichten: weggesmeten geld. Beeld je een kruispunt in, waar uit vier hoeken beige Paykans elkaar naderen. Ze stevenen onvervaard op elkaar af, omdat de balans tussen assertiviteit en hoffelijkheid hier aggressief naar het eerste overhelt. Amerikaanse films zouden gretig van de situatie gebruik maken om een massabotsing te ensceneren, met slippende banden en tollende vehikels, maar hier ontwijkt iedereen elkaar wonderlijk. Zelfs opgelucht ademhalen zit er niet in; of dat aan routine of aan aangeboren cool ligt, is onduidelijk.

Ik klink wel een onverdraagzame westerling, die verandering maar moeilijk trekt; niets is minder waar. Met handen, voeten, verkeerd uitgesproken Perzische woordjes en onbegrepen Engels iets proberen uitleggen, doet elk greintje eigendunk smelten. Vers en verwarrend, zo heb ik ze het liefst, de reizen …

Van alles wat je op voorhand over Teheran hoort (geen mooie stad, overvol, heet, druk, hectisch), is er een ding dat bij uitstek klopt: de absolute verkeerschaos -Athene of Mexico City zijn er niets bij. Alsof het devies is “als het maar vooruit gaat!”, lapt iedereen regel, gebod en verkeerslicht aan z’n laars. De straat oversteken komt dan neer op een avontuur van de pas inhouden of versnellen om doorheen slierten auto’s en motorfietsen te laveren die langs je heen denderen. Verder kan je over zuid-Teheran zeggen: te veel, te luid. Het is echt zoeken naar een rustpunt in die chaos. Gelukkig zijn die er: park-e Shahr (theehuis met waterpijp en dizi-gerecht), het Golestanpaleis (uit de tijd van de Qajar-heersers), Park-e Jamshidiyeh (een rotsige klim op een flank van de Alborzbergen brengt je doorheen een prachtig aangelegd park met verbluffend zicht op de gonzende in smog gehulde hoofdstad aan je voeten). Op de terugweg van dat laatste park gingen we gisterenavond eten in een classy restaurant in Noord-Teheran: de lanen zijn er breed, de  gebouwen nieuw, monumentaal en duur. Zo’n beetje zoals het duo Rawalpindi-Islamabad, waar je een hectische oude stad naast een modern complex vol zakenwijken hebt.

Het beste wat Teheran voor het overige te bieden heeft, zijn de musea. Straks gaan we naar het Nationaal Museum, vol kunstschatten uit het fantastisch Perzisch verleden, en later doen we nog het museum voor moderne kunst. Vanavond of morgen (nog even transport afwachten) verlaten we de hoofdstad -geen moment te vroeg, als je’t mij vraagt, ik kweek hier zowaar een punthoofd in die hete drukte. Volgende bestemming: Yazd, gelegen tussen twee woestijnen, centrum van het oude Zoroastrianisme. Later meer daarover.

NB Het tijdverschil Iran-Belgie bedraagt anderhalf uur.

Over enkele uren start de reis. Van het vertrouwde Gent-Sint Pieters naar het onbekende Teheran. Om 17u35 neemt Turkish Airlines ons mee om via een tussenstop in Istanbul het oude Perzië binnen te vliegen.

Tijdsverschil: 2 en half uur. We landen om 2u35 ’s nachts, wat voor ons gevoel middernacht is—ware er niet het door de Gentse Feesten compleet naar de duvel geholpen bioritme.

Nog een praktisch weetje: de Iraanse Rial is ongeveer één twaalfduizendvijfhonderdste van een euro waard. Dat wordt dus rekenen geblazen.

De stad in voor de laatste inkopen nu. Tot later.

This is an example of a WordPress page, you could edit this to put information about yourself or your site so readers know where you are coming from. You can create as many pages like this one or sub-pages as you like and manage all of your content inside of WordPress.